Bác sĩ ơi, tại sao?

Qua suốt gần 20 năm trong nghề chữa trị vô sinh bằng phương pháp  thụ tinh trong ống nghiệm, khoảng 1/3 trường hợp tôi phải trả lời câu hỏi của bệnh nhân: “Bác sĩ ơi, tại sao?”. Câu hỏi nầy được bệnh nhân nêu lên với những cụm từ khác nhau, nhưng tựu trung vẫn là : “Bác sĩ ơi, tại sao không được?”! Hãy làm một cuộc giải phẫu, mỗ xẻ những yếu tố cần thiết để có được kết quả mỹ mãn như ý muốn.

Thứ nhất và quan trọng nhất vẫn là yếu tố di truyền dựa trên tuổi tác. Trong bài viết “Sẩy thai tái phát” (Recurrent miscarriages), BS. Minh có giải thích; trên 70 % lý do gây ra sự sẩy thai là do phôi thai không được bình thường, có khuyết tật bẫm sinh. Khi người mẹ càng lớn tuổi thì càng dễ bị sẩy thai. Tương tự, ở một người phụ nữ dưới 30 tuổi, số trứng “ không bình thường” là 40%. Con số nầy tăng vọt sau tuổi 35, vì thế một người phụ nữ trên 40, chỉ có dưới 12% trứng được kể là bình thường. Trong khi đó, ở người đàn ông  trung bình chỉ có 50% tinh trùng được kể là tạm được và dưới 20% được cho là tốt. Vì thế, khi cấy thai trong ống nghiệm, cứ 10 cái phôi, chỉ có dưới 4 cái được kể là tốt, bình thường.  Để tăng sác xuất có được phôi tốt, không bị khuyết tật di truyền, và tăng khả năng có thai, hiện nay bác sĩ phải chuyển vào trung bình 2 cái phôi “được xem là tốt nhất”.  Thế thì, “tại sao lại không được?” Cụm từ để trong ngoặc kép là “được xem là tốt nhất”. Bác sĩ lựa chọn phôi tốt dựa trên tốc độ phát triển của phôi, kích thước của phôi, và cấu trúc tế bào ở trong phôi,  cho điểm A, B, C, D. Như thế, đa phần chỉ dựa trên sự “xem xét” của người chấm điểm. Do đó, có khi hai cái phôi được chọn vì cho là tốt nhất chưa hẳn là tốt nhất. Oái ăm thay, những phôi có số nhiễm sắc không bình thường, có khi lại nhìn rất to, rất tròn, rất đẹp, và rất rõ nét dưới kính hiển vi. Không ít trường hợp, BS. Minh phải chuyển những phôi xem không được đẹp mắt cho lắm, hạng C hay D vì không có cái nào “xem” tốt hơn, và, bệnh nhân khóc sướt mướt, nhưng, lại cấn thai và sanh con hoàn toàn bình thường.

Phương pháp PGD (Pre-implantation Genetic Diagnosis) được BS. Minh áp dụng để lựa chọn trai gái tùy theo ý muốn, đúng ra, dùng để loại trừ những phôi có khuyết tật di truyền chính. Tuy nhiên phương pháp chỉ được dùng khi bệnh nhân có tối thiểu là 5 phôi trở lên. Khi bệnh nhân chỉ có dưới 4 phôi, bác sĩ khuyên để “trời lựa cho” vẫn hay hơn.

Kế đến là yếu tố tử cung. Những phụ nữ có u nang hay khuyết tật về tử cung sẽ khó cấn thai cho dù dùng phương pháp thụ thai trong ống nghiệm. Ngay cả những bệnh nhân tử cung hoàn toàn bình thường có khi cũng khó cấn thai trong chu kỳ sử dụng phôi tươi so với chu kỳ dùng phôi đông lạnh. Lý do là trong chu kỳ phôi tươi, sau khi dùng thuốc kích thích trứng lớn và lấy trứng, vùng xương chậu và tử cung còn…”mệt”, có khi bị sưng nhẹ. Trong khi đó, chu kỳ phôi đông lạnh, thuốc sử dụng rất ít, gần giống với chu kỳ kinh nguyệt tự nhiên hơn. Vì thế, một số trường hợp, sau khi lấy trứng xong, bác sĩ có thể quyết định cho đông lạnh toàn bộ phôi tươi để cơ thể người mẹ được phục hồi, và chuyển phôi đông lạnh vào tháng sau.

Yếu tố thứ ba tùy thuộc vào sự “mát tay” của bác sĩ. Tuy học cùng sách vở, nhưng khi dùng thuốc mỗi bác sĩ sẽ có một “phong cách”, một “style”, khác nhau tùy theo kinh nghiệm, và tùy theo mỗi bệnh nhân. Vì chính y khoa là một sự kết hợp giữa khoa học và nghê thuật, người thầy thuốc giống người họa sĩ, hay nhạc sĩ với nét vẽ hay nét nhạc tiêu biểu của riêng mình. Một số trung tâm chữa trị hiếm muộn giao trách nhiệm thuốc men cho y tá dựa trên những “program” quy hoạch sẵn. Ở đây, mỗi một em bé do bác sĩ giúp tạo ra đối với BS. Minh, là một công trình nghệ thuật. Người bác sĩ cẩn trọng từ những liều thuốc cho đến khi chuyển được phôi vào tử cung cho bệnh nhân. Ở khâu cuối cùng, chuyển phôi vào tử cung chỉ tốn khoảng 30 giây đồng hồ, nhưng lại là khâu quan trọng nhất, đò hỏi sự khéo tay, nhẹ nhàng của bác sĩ, vì khích thước của phôi chỉ bằng hạt bụi. Đa số mọi trường hợp, nếu 30 giây đồng hồ đó thuận buồm xuôi mái, gần như 80% bệnh nhân sẽ cấn thai.

Nhiều bệnh nhân khi thất bại lần đầu thường hay hỏi: “Có phải tại mình vói cao, đi làm sớm, không chịu nghỉ ngơi, tại cảm cúm v.v…”. Những yếu tố này được liệt kê vào diện…”có thể”, thế thôi.

Sau nhiều năm kinh nghiệm, tôi có thể sắp xếp những lý do đưa đến kết quả không như ý muốn để giải thích cho bệnh nhân hiểu được dễ dàng hơn. Tưởng là “dễ” hơn sau nhiều lần như thế, nhưng vẫn “không dễ” vì mỗi bệnh nhân là một trường hợp riêng biệt, đặc biệt.  Cứ mỗi lần như thế lại là một lần…”biết nói gì đây!”. Đa số bệnh nhân sẽ có thai sau 2 lần cấy, nhưng rất khó thuyết phục cho bệnh nhân hiểu, cơ hội trung bình của họ trên 75% vì đối với những người thất bại lần đầu tiên, cơ hội của họ mãi mãi vẫn là 0%!

Câu trả lời cho câu hỏi “Bác sĩ ơi, tại sao?” thường là “Bác sĩ không biết, chỉ trời biết” và “chưa được chứ không phải là không”!

Comments

comments