Bướu Buồng Trứng

Bướu buồng trứng, ovarian cysts, là những túi chứa chất lỏng mọc ra từ…buồng trứng. Hầu hết, 95% bướu buồng trứng là bướu hiền, không gây ra ung thư.

Để được gọi là bướu, kích thước của túi chất lỏng nhỏ nhất phải là 2cm đường kính. Tùy theo chu kỳ kinh nguyệt, bướu buồng trứng được chia ra làm hai loại:

Funstional cysts: là những bướu sanh ra theo chu kỳ kinh nguyệt bao gồm:

Follicular cysts: là những bướu phát sinh từ nang trứng (noãn sào). Mỗi tháng, sau khi nang trứng phát triển, vào giữa chu kỳ, sau khi trứng rụng, nang trứng phải teo lại. Tuy nhiên một đôi khi nang trứng không teo đi mà còn tiếp tục phát triển.

Corpus luteum cysts: Bướu hoàng thể. Sau khi trứng rụng, nang trứng sẽ teo lại tạo thành hoàng thể (corpus luteum). Nhiệm vụ của hoàng thể là tiết ra hormone progesterone để tạo điều kiện cho phôi thai bám vào tử cung. Trong trường hợp không cấn thai, cuối chu kỳ kinh hoàng thể cũng teo đi, kéo theo kinh nguyệt và nhường chỗ cho trứng mới xuất hiện cho tháng sau.

Thecal cysts: Bướu sanh ra từ những tế bào phụ dưỡng bao quanh  trứng (theca cells).

Non-functional cysts: là những bướu không nhất thiết liên quan đến một chu kỳ kinh nguyệt bình thường.

Bệnh buồng trứng đa nang, polycystic ovary syndrome, cũng tạo ra những bướu nhỏ li ti do trứng rụng không đều.

Bướu máu đặc do bệnh lạc nội mạc, kinh chảy ngược, endometriosis, còn gọi là bướu chocolate cyst vì máu đặc lâu ngày sệch lại giống như chocolate.

Bướu do máu chảy bên trong, không liên hệ đến bệnh kinh chảy ngược, hemorrhagic cysts.

Bướu dermoid cysts do trứng tự biến thể tạo thành những tế bào như da, răng, tóc, xương, sụn v.v…Những bướu này ngày xưa thường bị lầm là phụ nữ bị bùa ếm, “thư”!

Một số bướu hiền khác, có thể hiểu lầm là bướu ung thư như ovarian cystadenoma, cystic adenoma, borderline tumors.

Du hiu và triu chng:

Các triệu chứng  thường hay phát hiện với bướu buồng trứng gồm có:

Đau bụng trên hay bụng dưới, có khi liên hệ đến chu kỳ kinh nguyệt, có khi không. Có lúc đau bụng trong hay sau khi giao hợp.

Ra máu từ âm đạo hay từ tử cung không liên hệ tới chu kỳ kinh nguyệt. Đôi khi đi kèm với triệu chứng đau trước hay sau khi có kinh.

Thấy đầy bụng, tức bụng hay sình bụng.

Một số trường hợp các cơn đau xảy ra đột ngột, cấp kỳ thay vì âm ỉ khi bướu bị vỡ,bể làm rỉ  dung dịch vào trong bụng, hay khi có máu chảy trong bướu, hoặc khi bướu quá lớn làm cho buồng trứng bị xoáy tròn chung quanh mạch máu tiếp dưỡng, đại khái như một trái xoài bị xoắn chung quanh cuốn vì quá lớn.

Làm đi tiểu nhiều lần, hay táo bón nếu bướu lớn đè nén lên bọng đái hay ruột già.

Nhức đầu, mệt mỏi.

Buồn nôn, nôn mữa.

Lên cân, giảm cân.

Chn bnh:

Một số bướu buồng trứng kích thước khá lớn có thể khám phá ra bởi chính bệnh nhân hay qua sự khám nghiệm và kiểm tra của bác sĩ phụ khoa. Khi cần xác định rỏ ràng, bác sĩ có thể dùng siêu âm, CT scan hay MRI để truy tầm bướu buồng trứng. Ngoài ra bác sĩ có thể phải thử máu chỉ số CA-125 thường tăng cao trong các loại bướu ung thư hay tăng vừa vừa tương đối cho các trương hợp bướu lạc nội mạc. Ngoài ra  các bướu phát sinh từ tế bào phụ dưỡng có thể tiết ra các hormone về sinh sản như LH, FSH, testosterone, HCG.

Cha tr:

Các loại bướu phát sinh từ chu kỳ kinh nguyệt hầu hết không cần chữa trị. Đa số sẽ tự động thoái dạng và biến mất sau 8 đến 12 tuần. Vì đa số bướu buồng trứng là bướu lành cho nên việc chữa trị tùy theo kích thước và triệu chứng của bướu.

Để giảm đau, bệnh nhân có thể dùng một số thuốc như Tylenol hay ibuprofen. Có khi bác sĩ phải dùng thuốc ngừa thai trong vòng 2 đến 3 tháng để làm cho bướu mới không phát triển và bướu cũ teo bớt lại để tự biến đi. Nếu sau khi dùng thuốc ngừa thai quá 3 tháng mà bướu vẫn không biến mất thì phải áp dụng đến phẫu thuật, đa số là nột soi qua thành bụng (laparoscopy) để cắt bỏ bướu hay có khi phải mỗ bụng để cắt bỏ cả buồng trứng nếu bướu quá lớn. Các tiêu chuẩn cần đến phẫu thuật gồm có: bướu quá lớn, trên 5cm; bướu gây ra các chứng đau không thuyên giảm với thuốc; bướu có dạng nghi ngờ là ung thư nhất là trong các phụ nữ lớn tuổi.

Một khía cạnh khác cần lưu ý, tuy chỉ có 5% bướu buồng trứng là ung thư nhưng lại khó phát hiện vì triệu chứng rất lờ mờ không rỏ rệt, có khi không gây ra đau đớn gì cả. Một phần lớn bệnh nhân khi phát hiện có bướu ung thư buồng  trứng thì bướu đã di căn trong thời kỳ nặng. Vì thế những phụ nữ, nhất là người trên 40 tuổi phải thường xuyên đi khám định kỳ với bác sĩ và nên trình bày với bác sĩ tất cả những dấu hiệu bất thường đáng quan tâm để bác sĩ có thể phát hiện và chữa trị kịp thời.

Comments

comments