Chu Kỳ Kinh Nguyệt và Sự Rụng Trứng

BS. Hồ Ngọc Minh
Gọi là chu kỳ kinh vì hiện tượng hành kinh là một sự lập đi, lập lại hằng tháng của người phụ nữ. Chữ “nguyệt” có nghĩa là “tháng” nhưng cũng là “trăng”, có kinh còn gọi là “có tháng”. Ngày xưa khi con người ta sống trong hoang dã, chu kỳ kinh nguyệt thường đi theo “con trăng”. Ngày rụng trứng thường rơi vào ngày trăng tròn, là lúc cơ thể người đàn bà đòi hỏi chuyện thể xác nhiều nhất. Để ý là khi trăng tròn, do sức hút của mặt trăng, thủy triều (con nước) sông, biển đều dâng cao, trong cơ thể con người những kích thích tố (hormone) cũng tăng cao tương tự. Đêm trăng tròn thường là đêm hội hè ca múa trong thôn làng để trai gái có có cơ hội tìm nhau. Không thiếu những ca dao, tục ngữ, những dòng thơ ướt át, những cung điệu trữ tình dành để ca ngợi ánh trăng tròn, khi mà cuộc tình thơ mộng nhẩt. Cũng vì “trăng tròn lẻ” Thị Lộ, cũng bởi trăng sáng Lệ Chi Viên mà Nguyễn Trải và ba họ, đầu xanh lẫn đầu bạc phải rơi rụng.
Ngày nay, con người ta sống với đèn điện, nên chu kỳ kinh nguyệt ít chịu ảnh hưởng của ánh sáng mặt trăng. Tuy nhiên một thí dụ điển hình là những phụ nữ sống chung một nhà, cùng dưới ánh đèn điện, chu kỳ kinh nguyệt sẽ giống nhau.
“Có lê quên lựu, có trăng quên đèn”, đèn ngày xưa là đèn dầu, chứ đèn ngày nay là đèn CFL, đèn LED, ta phải nói lại là “có đèn quên trăng” mới phải!
Khi một bé gái chào đời, trời ban cho một số trứng, cố định, đủ dùng cho đến ngày nghỉ kinh ở khoảng tuổi 51. Có người được phước có nhiều, có kẻ ít hơn trung bình một tí vì thế có người nghỉ kinh sớm có người trễ hơn, có thể từ 35 đến 59 tuổi. Cụ thể, khi còn trong bụng mẹ, một thai nhi gái có được khoảng 6 đến 7 triệu cái trứng non. Khi chào đời, con số trứng tự triệt tiêu (tự hủy) còn từ 1 đến 2 triệu, và tới tuổi dậy thì, bắt đầu hành kinh thì còn độ 300,000. Cuối cùng chỉ có 300 đến 400 cái trứng có thể trưởng thành và rụng xuống hằng tháng trong suốt 30 đến 40 năm kế tiếp. Tuy nhiên, những nghiên cứu mới nhất cho biết, lý thuyết “trời cho một số trứng cố định” không còn đúng nữa. Một số nhỏ trứng được tiếp tục sanh sản từ tế bào gốc trong buồng trứng. Trong tương lai, nếu cần, có thể kích hoạt những tế bào gốc này để người đàn bà có thể tiếp tục rụng trứng, có kinh, có con ở tuổi 60, 70…

Bây giờ nói về hiện tượng rụng trứng.
Mỗi tháng vào cuối chu kỳ kinh nguyệt trước, một số trứng non đã được tuyển chọn cho tháng sau, đại khái như tuyển thí sinh hoa hậu nước Mỹ từ các tiểu bang. Con số dự thi có thể từ 2,3 cái đến 40, 50 trứng, trung bình từ 10 đến 20 cái mỗi tháng tùy theo nguồn trứng còn lại. Tuổi người phụ nữ càng cao, nguồn trứng càng thấp càng ít thí sinh hội đủ điều kiện. Vào ngày đầu chu kỳ kinh nguyệt chỉ có một thí sinh được chọn làm “hoa hậu” là cái trứng sẽ rụng trong tháng đó. Những trứng còn lại, kém may mắn hơn thì phải…tự kết liễu đời mình, “hi sinh cho đại cuộc”. Dựa trên lý thuyết này, trong phương pháp thụ thai trong ống nghiệm, bác sĩ sẽ cho thuốc để cứu vớt những số trứng vô tội khốn khổ (les miserables) này, tạo cơ hội để tất cả trở thành những phôi trong môi trường nhân tạo trước khi một vài cái tốt nhất được cấy vào tử cung người mẹ. Như thế, khác với sự hiểu lầm, cấy thai không làm số trứng mất đi nhiều hơn những gì đã và sẽ mất đi trong suốt cuộc đời người phụ nữ.
Khi trứng phát triển, chính những hormone tiết ra từ các tế bào phụ dưỡng trứng (granulosa cells, nursing cells: đại khái như các nàng hầu vây quanh phụng dưỡng cho hoa hậu) sẽ kích thích sự phát triển của lớp nội mạc, lớp thịt mềm lót trong tử cung, để chuẩn bị cho phôi thai bám vào sau khi có sự thụ tinh vào ngày trứng rụng. Nếu không có phôi kết tựu, hay chất lượng của trứng/phôi yếu kém, lớp thịt nội mạc này sẽ héo úa đi và chảy nhão ra thành…kinh. Nhiều người tưởng lầm trứng khi bị hủy, biến thành kinh chảy ra khỏi cửa mình, không phải như thế. Kích thước của trứng người chỉ bằng một hạt bụi (“hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi..”.), hạt bụi đó sẽ tan biến vào …hư vô nếu không được hóa kiếp thành người, “vươn hình hài lớn dậy”. Tới đây, chu kỳ tái diễn với thủ tục lựa chọn trứng mới. Như thế mục đích tối hậu của chu kỳ kinh nguyệt là đáp ứng nhu cầu của sự truyền giống.
Chu kỳ kinh nguyệt trung bình là 28 ngày, từ 25 đến 35 ngày đều đặn vẫn kể là bình thường. Chu kỳ ngắn hơn 25 ngày thường là do trứng với chất lượng kém, hay thấy ở phụ nữ tuổi 40 trở lên. Chu kỳ trên 35 ngày thường là do trục trặc của ban tổ chức tuyển chọn hoa hậu, cơ chế của sự rụng trứng “bất an”! (Sẽ nói sau, trong tương lai). Tử cung cần 14 ngày để cho phôi có thể bám vào, tính từ ngày rụng trứng tới ngày có kinh bao giờ cũng là 14 ngày. Nếu chu kỳ 28 ngày, ngày rụng trứng là ngày 14. Nếu chu kỳ là 35 ngày thì ngày rụng trứng sẽ là 35-14 = 21. Chu kỳ dưới 25 ngày không đủ thời gian cho phôi thai mới dọn nhà vào được yên ổn đã bị lũ lụt, tuột đất, trôi mất theo kinh. Nguyên tắc của một số thuốc chữa trị vô sinh, nhằm hai mục đích: tăng cao số lượng trứng và phôi tốt, và bảo đãm chất lượng của lớp nội mạc.
Tuổi có con tốt nhất là từ 20 đến 30 tuổi. Vì trứng được tích trữ từ khi lọt lòng mẹ, nên lâu ngày chất lượng và số lượng càng kém đi. Ở tuổi 20 cũng có thể sanh con bị tàn tật, nhưng tỉ số phần trăm thai nhi không hoàn hảo sẽ tăng dần theo tuổi người mẹ, và tăng vọt sau tuổi 34, 35. Tuổi dễ “mắn con” nhất là từ 25 đến 27. Càng lớn tuổi, tỉ số có thể có thai giảm đi, trung bình khoảng 75% ở tuổi 25 xuống dưới 10% ở tuổi 40 trở lên. Phương pháp cấy ghép thụ thai trong ống nghiệm cũng không thể vượt qua quy định của tạo hóa. Sác xuất thành công cho phụ nữ trên 40 chỉ vào khoảng dưới 12%. Có thể ngày xửa ngày xưa tuổi thọ trung bình của con người ta vào khoảng 30, 40 là nhiều. Ở tuổi 40, ngày xưa, không xưa lắm ở Việt Nam, hay ngày nay trong các cộng đồng người da đen, Mễ, nhiều phụ nữ đã có cháu. Tại Việt Nam con gái lấy chồng ở tuổi “trăng tròn lẻ”, “thiếp lấy chàng ở tuổi 13, đến năm 18 thiếp đà 5 con”. Ngày nay vì công ăn việc làm, hoàn cảnh xã hội khác, rất nhiều phụ nữ ở tuổi 40 vẫn chưa lập gia đình hay chưa có con. Trong trường hợp trứng quá yếu, hay không còn trứng nữa, bác sĩ có thể phải cấy ghép trứng của một người khác trẻ tuổi hơn. Vì thế tin tức gần đây, có những phụ nữ tuổi 60 vẫn có thể mang thai. Ở tuổi này, chắc chắn là phải cấy ghép trứng của người trẻ hơn, đa số người cho trứng vào độ tuổi 20, vì thế khả năng có con sẽ lên đến 75-90%. Người nhận trứng không cần phải có kinh, như đã nói, bác sĩ sẽ dùng thuốc để tái tạo lớp nội mạc cho tốt trước khi chuyển phôi vào người nhận.
Trong tương lai không xa, với kỹ thuật kích thích tế bào gốc, kéo dài mùa trăng, tăng tuổi nghỉ kinh, phụ nữ tuổi trên 50 vẫn có thể có con dùng trứng của chính mình, tùy theo ý muốn.

Comments

comments