Hội chứng tự kỷ

Nguồn: Autism Center of Pittsburgh

Tự kỷ-autism bao gồm một nhóm các chứng rối loạn phức tạp về phát triển của hệ thần kinh nơi một số trẻ em. Những trẻ em mang hội chứng tự kỷ biểu hiện những khiếm khuyết ở các mức độ nặng nhẹ khác nhau về tương tác xã hội; khiếm khuyết về truyền thông giao tiếp qua ngôn ngữ cũng như qua biểu hiện của thái độ; và các sinh hoạt sở thích cá nhân bị hạn chế, lặp đi lặp lại.

Theo định nghĩa mới trong năm 2013, tự kỷ được xem như là một nhóm hay đúng hơn là một “chuỗi triệu chứng” nặng nhẹ, gọi là Autism Spectrum Disorder, đại khái như chuỗi màu đậm lạt của quang phổ ánh sáng (spectrum). Như thế tự kỷ không phải là một chứng bệnh.

Trẻ em bị tự kỷ thường có khiếm khuyết về trí thông minh, khó khăn trong việc giữ thăng bằng hay sử dụng một số cơ bắp; khó khăn trong việc tập trung tư tưởng, cộng thêm một số tình trạng ảnh hưởng đến sức khoẻ như rối loạn đường tiêu hoá. Tuy nhiên một số trẻ em bị tự kỷ lại có thị giác rất tốt, giỏi âm nhạc, toán học, và hội họa cũng như nghệ thuật.

Tuy rối loạn tự kỷ bắt đầu rất sớm trong giai đoạn phát triển của não bộ thai nhi, nhưng triệu chứng thường không xuất hiện cho đến khi 6 tháng và rõ rệt nhất là khi bé độ 2, 3 tuổi.

Tự kỷ có nhiều hay không?

Câu hỏi đặt ra, dường như, những năm gần đây chúng ta nghe nhiều đến chứng tự kỷ, phải chăng em bé bây giờ bị tự kỷ nhiều hơn xưa? Theo thống kê hiện nay, ở Mỹ cứ trong 68 trẻ em thì có một em bị tự kỷ, con số tăng gấp 10 lần so với 40 năm trước. Tuy nhiên sự tăng vọt phần lớn chỉ vì chúng ta để ý và biết nhiều về tình trạng này hơn xưa mà thôi.

Bé trai dễ bị tự kỷ hơn bé gái: 1/42 so với 1/189. Ở Mỹ có 3 triệu trẻ em bị chứng tự kỷ, và trên thế giới có khoảng 10 triệu. Theo ước tính, mỗi năm con số trẻ em bị tự kỷ sẽ tăng từ 10 đến 17%. Lý do cũng chưa biết rõ tại sao, có thể, vì các phương pháp chẩn bệnh chính xác hơn, hoặc vì lý do ô nhiễm môi trường sống.

Nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ

Thật ra, cho đến nay người ta cũng chưa biết rõ một nguyên nhân chính xác tại sao hay chỉ có “một loại” tự kỷ theo đúng nghĩa. Trong vòng 5 năm vừa qua chúng ta biết được một nhóm đột biến về gene có thể gây ra tự kỷ, nhất là khi những trẻ em có gene đột biến chịu sự tương tác với môi trường sinh thái. Công ty Progenesis (www.progenesis.com) mà BS. Hồ Ngọc Minh là một sáng lập viên, hiện đang hoàn thành những thử nghiệm gene đặc biệt nhằm phát hiện chứng tự kỷ khi phôi còn 3 ngày tuổi, cũng như khi thai nhi còn trong 3 tháng đầu tiên.

Như đã nói, để có biểu hiện của chứng tự kỷ, ngoài khuyết tật về gene, còn có yếu tố môi trường. Thí dụ, khi cha mẹ lớn tuổi dễ sanh con bị tự kỷ, hoặc trong khi mang thai, người mẹ bị một số bệnh nhất là các bệnh làm cho thai nhi thiếu dưỡng khí.

Xin lặp lại là cần cả hai yếu tố, gene và môi trường, mới có chứng tự kỷ. Vì thế cải thiện môi trường sống cũng giảm bớt khả năng bị tự kỷ cho em bé. Rất nhiều nghiên cứu cho thấy, phụ nữ có thể giảm bớt nguy cơ có con bị tự kỷ nếu uống thuốc bổ thai có chứa chất folic acid trước và trong khi mang thai.

Một số “huyền thoại” về chứng tự kỷ

Ngoài huyền thoại là chứng tự kỷ trước đây hiếm có và ngày nay “tự nhiên” xuất hiện nhiều, có một số huyền thoại khác cần được bác bỏ hay đã được phủ nhận bởi các nghiên cứu khoa học.

Một số cha mẹ chống lại việc chủng ngừa bệnh đậu mùa, trái rạ cho con trẻ em vì cho rằng thuốc chủng ngừa gây ra “bệnh tự kỷ”. Sự hiểu lầm dựa trên một bài viết y khoa vào năm 1998 của một bác sĩ về ruột, Andrew Wakefield, cho rằng có mối liên hệ giữa thuốc chủng ngừa và các rối loạn đường ruột thường thấy trong hội chứng tự kỷ. Tuy nhiên ông bác sĩ không có con số cụ thể để chứng minh và các nghiên cứu về sau đã phủ nhận điều đó.

Một hiểu lầm thứ ba cho rằng người tự kỷ là người vô tâm vô cảm và dễ nổi khùng, dễ nóng giận, đi giết người hằng loạt. Những hiểu lầm này được “tuyên truyền” bởi những hãng thông tấn truyền hình, một cách vô trách nhiệm, vô căn cứ. Trên thực tế, những người tự kỷ, lại là những người nhạy cảm nhất, ưu tư nhất với cảm tình của người thân chung quanh. Có khi vì quá nhạy cảm mà không biểu lộ ra được bằng thái độ cũng như ngôn từ, đã làm cho họ bị bức xúc, uẩn ức đến độ “tê liệt” thần kinh.

Cần phải làm gì khi có con em bị tự kỷ?

Hiện nay ở Mỹ có rất nhiều cơ quan và phương tiện giúp đỡ cha mẹ hiểu biết thêm về chứng tự kỷ. Tuy nó không phải là một chứng bệnh nhưng cũng làm cho con em khó “hội nhập” vào đời sống chung. Mặt khác cũng không nên gượng ép con em bị tự kỷ phải “sống bình thường” như mọi người. Mỗi trường hợp tự kỷ tùy theo nặng nhẹ là một trường hợp cá biệt, cần được lưu tâm.

Nhiều cá nhân với chứng tư kỷ lại là những người có năng khiếu về toán học, âm nhạc, nghệ thuật cần được khuyến khích và phát triển. Khoảng 40% người tự kỷ có trí thông minh trung bình, không phải là “khờ”. Những người với tình trạng nặng cần phải sống riêng và được chăm sóc chu đáo. Có khoảng 25 % trẻ em với chứng tự kỷ có khó khăn trong ngôn ngữ, cần được huấn luyện để giao tiếp qua những phương tiện khác nhờ vào kỹ nghệ tin học computer chẳng hạn.

Nói chung những cá nhân với chứng tự kỷ cần được tôn trọng, hiểu biết, cảm thông và giúp đỡ.

 

Comments

comments