Phát tướng, phát tài hay phát tai?

big belly of a fat man and measuring tape isolated on white

Hồi nhỏ tôi rất sợ mỗi khi mẹ tôi cắt cổ gà và mổ ruột lấy lòng để nấu cúng giỗ. Cứ nhìn những đoạn ruột còn co thắt với những miếng mỡ vàng dính chung quanh là tôi sợ chết điếng đi được. Thế nhưng lớn lên, tôi lại đi làm bác sĩ mổ bụng… người. Mỗi lần con dao mổ của tôi cắt qua lớp mỡ ở thành bụng, lách qua lớp bắp thịt bụng và cuối cùng vào được bên trong, để thấy… những khúc ruột non co thắt với những miếng mỡ vàng dính chung quanh là tôi lại nhớ đến chuyện mẹ tôi mổ gà năm xưa. Để chống chế cho ám ảnh mổ gà, tôi, nhiều lần tự biện hộ là tôi chỉ mổ tử cung chứ không có mổ bụng!

Lớp mỡ ở thành bụng càng dày càng đưa đến những khó khăn cho ca mổ, tuy nhiên, cả hai thứ mỡ, kể cả những miếng mỡ vàng tươi óng ánh trong ruột, càng nhiều càng ảnh hưởng đến sức sức khỏe tổng quát của bệnh nhân.

Trong những bài viết trước, để đơn giản hóa vấn đề tôi thường so sánh mỡ trong người như một thùng nước lèo chứa mỡ. Trên thực tế những tế bào mỡ là một cơ quan có nhiều chức năng không kém gì một lá gan, hay trái thận… và còn nhiều hơn thế nữa. Những mô mỡ ngoài việc chứa… mỡ còn là một hệ thống chuyển hoá năng lượng qua việc tương tác với lượng đường trong máu và lượng insulin tiết ra, và còn là tuyến nội tiết, sản xuất ra nhiều hormone sinh dục như estrogen của phái nữ chẳng hạn. Mô mỡ còn tiết ra các chất như adipsin, leptin để kiểm soát cảm giác biết no, biết đói, và như thế kiểm soát mức độ béo phì của cơ thể. Mô mỡ còn tiết ra chất adipokines, làm tín hiệu để liên lạc với hệ thống thần kinh trung ương trong não bộ.

Thế thì, tại sao chúng ta… béo?

Mỗi người sanh ra đều có gần hết những tế bào mỡ trong người. Vì thế những em bé bụ bẫm đa phần sẽ dễ bị béo phì về sau. Khi chúng ta ăn nhiều, cụ thể là tinh bột và đường, mỡ được sản xuất ra và tích lũy trong những tế bào mỡ này, và làm cho ta “phì nhiêu”. Ngược lại, khi ta nhịn đói, cơ thể sẽ đốt mỡ và những tế bào mỡ sẽ xẹp xuống. Vấn đề là, một khi lượng mỡ sản xuất ra quá nhiều, tế bào mỡ sẽ tiếp tục sanh sản càng nhiều, cho dù khi ta nhịn đói những tế bào mỡ chỉ xẹp xuống mà không mất đi. Do đó một khi đã tích luỹ mỡ, rất khó để bớt đi.

Chất leptin (theo gốc từ Hy Lạp có nghĩa là… ốm) sản xuất ra từ mỡ làm cho ta biết đói và thèm ăn. Vì thế khi chất leptin càng cao, ta sẽ ăn nhiều hơn và dễ bị béo phì. Và càng có nhiều mỡ thì lại càng có nhiều leptin, cái vòng lẩn quẩn đó làm cho người béo khó giảm cân. Leptin cũng cao khi mà chúng ta bị vô cảm với insulin, mà chứng vô cảm với insulin lại gây ra bởi nhiều… mỡ, đó là vòng “luân hồi” thứ nhì. Chất leptin cũng tăng cao khi chúng ta bị stress và giảm khi chúng ta ngủ ngon giấc. Cuối cùng phụ nữ có nhiều leptin hơn đàn ông, có thể là một trong những lý do tại sao phụ nữ dễ tăng cân, chứa mỡ hơn.

Ngoài leptin, mỡ còn tiết ra nhiều chất khác như Adiponectin, Tumor necrosis factor α, Interleukin-6 (IL-6), Angiotensin, Plasminogen activator inhibitor 1 (PAI-1), Acylation stimulating protein (ASP), Resistin, Visfatin có nhiệm vụ hỗ trợ liên hệ giữa đường và mỡ là một liên hệ gắn bó được thiết kế để đáp ứng với lượng đường ăn vào và dự trữ năng lượng.

Người có nhiều mỡ, trong lẫn ngoài bụng, thường dễ bị chứng vô cảm với insulin (insulin resistance) gây bệnh tiểu đường và cuối cùng là hội chứng Mỡ, Đường, Máu.

Thật ra trong hai loại mỡ, thứ mỡ chứa trong bụng chung quanh ruột là thứ nguy hiểm cho sức khoẻ và tính mạng hơn. Tuy nhiên, người càng có nhiều mỡ ở thành bụng sẽ có nhiều mỡ vàng ở trong bụng hơn. Cụ thể, mỡ vàng trong bụng làm tăng nguy cơ bị bệnh tiểu đường loại 2, bị bệnh tim mạch như trụy tim hay trụy não, bị ung thư vú, bị ung thư ruột già, và bị bệnh mất trí nhớ Alzheimer.

Trong một nghiên cứu của “Nurses’ Health Study and the Health Professionals Follow-Up Study”, đàn ông hay đàn bà ở độ tuổi “nửa chừng xuân”, nếu tăng cân từ 11 đến 22 pounds sau tuổi 20, nguy cơ bị các bệnh Mỡ. Đường, Máu tăng gấp 3 lần. Dĩ nhiên, nếu tăng cân trên 22 pound thì nguy cơ tử vong càng tăng cao hơn nữa. Phụ nữ tiếp tục tăng cân sau tuổi nghỉ kinh sẽ dễ bị ung thư vú hơn.

Để biết được ta có nhiều mỡ vàng ở trong ruột hay không, cần phải chụp hình MRI. Tuy nhiên phương pháp chụp hình MRI thì khá đắc, cho nên, nếu vòng bụng thấy rộng rãi thì chắc chắn là mỡ vàng trong ruột cũng đầy kho. Bởi thế cho nên, thấy phát tướng, chưa chắc sẽ phát tài, mà là biểu hiện của tai ương sẽ bộc phát không biết lúc nào.

Cá nhân tôi, vì ghét mổ bụng nên tôi đã đi học chuyên ngành về cấy thai, thụ tinh trong ống nghiệm. Như mọi người, tôi không thể tự mổ mình để cắt bớt mỡ bụng. Phương cách tốt nhất là kiểm soát chế độ ăn uống và tăng cường vận động để bớt… phát tướng!

Comments

comments