Siêu vi trùng Zika

Siêu vi Zika, trước đây là một bệnh ít khi gặp, chỉ gây bệnh cho khoảng năm mười trường hợp ở Phi Châu và một số quốc gia hải đảo, gần đây đã trở thành một mối lo âu toàn cầu. Siêu vi nầy được biết có liên hệ đến sự hư hại về phát triển não bộ của em bé sơ sinh, và Cơ Quan Y Tế Quốc Tế WHO đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở những nước Nam Mỹ.

Bạn đọc có thể không sống ở trong vùng bị ảnh hưởng, nhưng ở thời buổi trái đất mỗi ngày mỗi thu nhỏ lại, chúng ta cần biết có nên quan tâm về mối lo này hay không?

 

Mosquito_2007-2

Siêu vi trùng Zika là gì?

Zika có thể gây ra những hư hại cho não bộ của trẻ sơ sinh nếu người mẹ bị mắc bệnh trong thời gian mang thai. Hiện tại không có thuốc chủng ngừa cho Zika, không có cách chữa trị, và cũng không có cách nào để ngăn ngừa sự tác hại cho em bé. Một niềm hy vọng là bệnh nầy hiện vẫn còn hiếm có.

Siêu vi Zika làm sốt, lên sởi, đau nhức khớp xương, đỏ mắt cho khoảng 20% người mắc bệnh, và 80% còn lại không có triệu chứng gì cả. Zika là siêu vi trùng thuộc chủng loại Flavivirus, tương tự như siêu vi gây ra bệnh sốt vàng da, hay sốt xuất huyết, và cũng được truyền bệnh khi bị muỗi cắn, chủ yếu là loại muỗi Aedes aegypti.

Cho tới mãi gần đây, không ai thèm để ý hay quan tâm về bệnh Zika vì nó hiếm, nhưng vì những trường hợp các em bé sanh ra ở Ba Tây (Brazil) có đầu nhỏ tí tẹo khiến mọi người lưu tâm.

Mối liên hệ giữa bệnh Zika và chứng đầu nhỏ thật ra chưa được chứng minh rõ ràng, tuy nhiên cũng kể là có thể xảy ra. Bệnh Zika đến Brazil mới đây, có thể vào thời kỳ Giải Bóng Đá Thế Giới 2014, và từ đó những ca bị chứng đầu nhỏ ngày càng tăng. Giới thẩm quyền xứ Ba Tây đang điều tra nguyên nhân trong số khoảng 4,000 em bị bệnh đầu nhỏ so với tỉ số trung bình là 150 em mỗi năm trước đây. Có thể con số bị thổi phồng vì hơn một nửa trường hợp em bé tuy có đầu nhỏ hơn trung bình nhưng vẫn kể là bình thường, một số khác là do khuyết tật bẩm sinh hay những chứng bệnh khác, như siêu vi cytomegalovirus là siêu vi truyền từ chó mèo sang người, cũng gây bệnh. Tuy nhiên, thế nào đi nữa, con số em bé bị ảnh hưởng, chứng đầu nhỏ có tăng trên mức trung bình.

Cơ quan Kiểm Soát Bệnh Dịch Tể CDC của Mỹ đã có danh sách của 25 quốc gia ở Nam Mỹ hiện có bệnh Zika, mà gần Mỹ nhất là Mễ Tây Cơ. Vì thế trên lý thuyết, bệnh có thể lây lan qua Mỹ, như trường hợp bệnh mới phát hiện ở Texas gần đây.

 

Nếu bạn không phải là sản phụ đang mang thai thì có nên lo ngại hay không?

 

Zika còn có thể gây ra một chứng bệnh khác, là bệnh liệt cột sống Guillain-Barre. Mới đây có bằng chứng là siêu vi Zika có thể truyền qua việc giao hợp, tình dục. Tuy không có bằng chứng rõ ràng, nhưng ở Brazil những trường hợp bị liệt cột sống Guillain-Barre cũng tăng cao theo cùng thời điểm lan truyền của bệnh Zika. Vì thế, tuy chưa có cấn thai, nhưng phụ nữ nên cẩn thận, tránh mang thai, tránh giao hợp tình dục khi đi du lịch tới những nước Nam Mỹ.

 

Nếu bạn có thai và lỡ đến các xứ bị nhiễm bệnh, nguy cơ sanh con bị chứng đầu nhỏ có cao không?

 

Nguy cơ bị bệnh rất thấp. Theo thống kê dân số Brazil, 4,000 ca em bé bị chứng đầu nhỏ chỉ chiếm độ 0.1 % trên tổng số em bé sanh ra trong năm 2015. Tỉ số này cũng tương đương với những ca bệnh đầu nhỏ vì các nguyên nhân khác ở Mỹ. Thí dụ siêu vi cytomegalovirus là siêu vi truyền từ chó mèo sang người, hay bệnh hồng chẩn rubella cũng gây ra chứng đầu nhỏ. Tuy nhiên, cẩn thận thì vẫn hơn, nên tránh du lịch xuống những vùng bị ảnh hưởng.

 

Làm sao biết được em bé trong bụng bị nhiễm siêu vi Zika?

 

Nếu bạn mang thai và có đi xuống những nước bị ảnh hưởng bởi Zika, thì nên cho bác sĩ biết ngay. Chẩn bệnh có thể bằng cách thử máu, thử nước ối, hay làm siêu âm. Vấn đề ở đây là, chứng đầu nhỏ không được biểu lộ rõ ràng mãi đến khi em bé được 6 tháng. Và, cho dù biết em bé bị bệnh, người ta vẫn không biết ảnh hưởng về lâu về dài khi em bé lớn lên.

 

Zika có ảnh hưởng đến em bé khi lớn lên hay không?

 

Dị chứng đầu nhỏ vẫn có những biểu hiện bất ngờ, khó đoán. Bác sĩ thường nói với các bà mẹ là em bé sẽ không đi dược và sẽ không nói được. Tuy nhiên vẫn có nhiều trường hợp em bé vẫn đi đứng, và nói năng bình thường. Chứng đầu nhỏ, gây ra bởi Zika hiện vẫn còn mới lạ, người ta chỉ dự đoán những khuyết tật có thể xảy ra dựa trên những tường hợp đã xảy ra từ trước khi có bệnh dịch.

Trong thời gian chờ đợi các cơ quan thẩm quyền, cơ quan chức năng lo lắng về kế hoạch hoạch phòng bệnh cũng như trị bệnh, để tránh bệnh, cách hay nhất là tránh đi lại đến những vùng đang bị ảnh hưởng bởi siêu vi Zika.

Comments

comments