Sống Khỏe, Sống Lâu

BS. Hồ Ngọc Minh

Đọc lại một số tin tức cũ ở Việt Nam vào thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm, 50 tuổi đã lên hàng “cụ”! Nghĩ cho cùng, không lấy làm ngạc nhiên khi vào thời ấy, tuổi quy định về hưu là 55 tuổi.
“Tam thập nhi lập,
Tứ thập nhi bất hoặc,
Ngũ thập nhi tri thiên mệnh,
Lục thập nhi bất tùng kê,
Thất thập cổ lai hy,
Bát thập đắc hi hỉ,
Cửu thập siêu thọ,
Bách thập niên giai lão.”
Thơ Đỗ Phủ có câu, “Tửu trái tầm thường hà xứ hữu, nhân sinh thất thập cổ lai hy”. Tạm cho vui là, “Nợ rượu (bằng credit card) chuyện thường ai cũng có, người sống đến tuổi 70 xưa nay (đốt đuốc đi tìm) khó thấy thôi”!
“Trăng bao nhiêu tuổi trăng già, núi bao nhiêu tuổi mới là núi non?” Bao nhiêu tuổi gọi là thọ?
Ngày xưa người Á Châu hay người Việt Nam có lễ Lục Tuần, hay Đáo Tuế, tức là quay trở lại chu kỳ 60 năm. Ðây là nói về sự trở lại từ đầu của chuỗi 60 năm tổ hợp giữa Thập Can (Giáp, Ất, Bính, Ðinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) và Thập Nhị Chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi). Người 60 tuổi được gọi là “Kỳ lão” vì đã đạt được “Hoa Giáp Chi Niên”. Thọ 70 hãy còn thuộc hạng, beginner, “Tiểu Thọ” hay đơn giản là “Thọ”. Khổng Tử nói: “Thất thập nhi tòng tâm…”. Tuổi 70 là tuổi “làm những việc theo ý mình”, “life begins at 70” thưa quý vị. Người sống đến 80 tuổi, tức “bát thập kế chi ”, được cho là “Trung Thọ”. Từ 80 tuổi trở lên, gọi là “Tản Thọ”, hay còn gọi là “Trượng Triều”. Gọi là “Trượng Triều” vì khoảng 4,5 thế kỷ trước, số cụ bà hay cụ ông sống trên 80 chắc đếm được trên 10 đầu ngón tay. Các cụ này có quyền chống…gậy vào triều, muốn nói ngang nói dọc gì vua cũng tha cho. Các cụ trên 90 tuổi mới được gọi “Thượng Thọ”, 100 tuổi: “Cao Thọ”, 108 tuổi: “Trà Thọ”. Dừng ngang 108 vì có lẽ theo “số liệu thống kê” của quý cụ ngày xưa, chắc không có ai sống quá tuổi này. Còn tại sao lại gọi là “Trà Thọ”, không ai biết. Sẽ bàn về lợi ích của việc uống trà để đạt tuổi “Trà Thọ” trong một bài viết sau này.
Ở Âu Châu, theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới WHO, trước tuổi 65 còn là trung niên, từ 66-74 là người “hơi” cao tuổi một tí, còn người già bao gồm quý vị tuổi 75-90. Vị nào sống trên 90 đến 120 tuổi mới đạt danh hiệu “thượng thọ”.
Theo khoa học hiện nay, tuổi thọ trung bình tối đa của loài người vào khoảng 120 tuổi và có thể hơn thế nữa. Trong các loài động vật có vú cấp thấp khác, tuổi thọ trung bình dài gấp 5-6 lần giai đoạn trưởng thành của nó. Thí dụ, gần nhất, khỉ dã nhân (chimpanzee), trưởng thành khoảng tuổi 10-11, với tuổi thọ trung bình 50 đến 60. Vì thế, con người ta mọc răng khôn vào độ tuổi 20 đến 25, tuổi thọ trung bình trên lý thuyết có thể lên đến 100 tới 150. Với đà tiến triển của y khoa hiện đại, con số từ zero đến 150 không phải là khoa học viễn tưởng.
Nói tới khoa học, theo báo Natural Science, số gần đây, tuổi thọ trung bình của con người ngày nay đã tăng gấp đôi so với người tiền sử. Người thượng cổ trung bình sống đến 30 ngoài, người trung cổ 40, vì thế như đề cập trên đây, 50 là tuổi “tri thiên mệnh”, tuổi “biết trời, biết ta”. Tại Mỹ, một bé gái chào đời hôm nay, có thể sống trung bình tới tuổi 81, còn bé trai, 76. Cũng theo số liệu mới nhất của CIA World Factbook xuất bản tháng 7 năm 2012, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam là 72.41: với 75.16 cho quý bà và 69.95 cho quý ông. Có nghĩa là dưới vòm trời đất này, bất kỳ ở đâu, đàn bà sống lâu hơn đàn ông vì họ là phái mạnh, còn đàn ông là phái… yếu.
Hãy nói về thực tế hiện tại, nghiên cứu mới nhất đầu tháng 3 năm 2013, báo động là số tử vong của đàn bà Mỹ trong độ tuổi 75 trở xuống, đã tăng cao, nhất là người nghèo và ít học da trắng cư dân vùng Trung và Tây Nam nước Mỹ, làm đe dọa tuổi thọ trung bình của quý bà, và, quý ông có cơ hội theo kịp. Một vài lý do là đàn bà Mỹ ngày nay hút thuốc lá và uống rượu nhiều hơn trước, và hệ quả của nạn béo phì. Hơn 100 năm trước, dẫn đầu danh sách lý do tử vong là các bệnh nhiễm trùng như sưng phổi, lao phổi, dịch hạch, dịch tả v.v., so sánh với ngày nay là các bệnh tim mạch, cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, ung thư, và tự tử. Nhiều trường hợp tử vong đã bắt đầu ở độ tuổi 30, có khi còn trẻ hơn. Cũng theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới, vào năm 2000 trên toàn thế giới có tới 20 triệu người chết vì các bệnh tim mạch, chiếm 1/3 tổng số người tử vong với hơn phân nửa số tử vong có thể giảm đi với các biện pháp y khoa phòng ngừa.
Dựa trên các số liệu thống kê trên đây, chúng ta có thể rút tỉa một kết luận gì?
Khi kinh tế phát triển, tiện nghi vật chất ngày càng cải thiện, con người ta sống lâu hơn trước nhờ vào các phát minh y khoa và thuốc men. Tuy nhiên nếu chúng ta thiếu sự hiểu biết và áp dụng những kiến thức y khoa cơ bản vào nề nếp sống thì chính nền kinh tế phát triển với những áp lực đời sống, sự dư thừa dinh dưỡng, là nguyên do dẫn đến hay làm trầm trọng hơn các chứng bệnh tai biến tim mạch, tiểu đường, ung thư. Thí dụ điển hình là ở một nước tiên tiến và văn minh như Mỹ tỉ lệ mắc bệnh và tử vong thấp hơn trong những người có học hay có điều kiện kinh tế cao, không phải vì sự giàu có về tài chánh, mà vì sự hiểu biết phân biệt của sự lợi hại đưa đến từ chính đời sống. Hơn thế, sự hiểu biết về y khoa cơ bản cần phải thường xuyên cập nhật. Ngày xưa Tần Thủy Hoàng chết có thể vì bị ngộ độc thủy ngân (mercury) vì ông tin thủy ngân là thuốc trường sinh. Vì vậy chúng ta cần có ý thức nâng cao kiến thức về y tế nhất là nắm vững các biện pháp giữ gìn sức khỏe qua y khoa phòng ngừa, thì việc vừa phát triển kinh tế, cải thiện đời sống, vừa sống lâu sống vui sống khỏe đến trăm tuổi sẽ dần dà không còn là chuyện viễn tưởng.
Một người bệnh nhân có nói với tôi: “giày dép còn có số, bác sĩ không biết sao?”. Đành là “trời kêu ai, nấy dạ”, nhưng đừng có dạ lớn và nhất là, đừng, “thưa ông tôi ở bụi này”! Trong vòng thời gian của vũ trụ, cuộc sống con người chỉ là phút giây ngắn ngủi, đi một cái vèo là hết. Đế cuộc sống có nghĩa, ta nên tập sống vui, sống khỏe, sống với vũ trụ, sống với trời đất.
“Xuyên hoa giác điệp thâm thâm hiện,
Điểm thủy thanh đình khản khản phi.”
Đó là hai câu thơ khác của nhà thơ Đỗ Phủ, tả cảnh “cuộc sống bắt đầu” ở tuổi “Thất Thập Cổ Lai Hy” mà thi sĩ Tản Đà đã dịch:
“Bươm bướm luồn hoa phơ phất liệng,
Chuồn chuồn giỡn nước lững lơ chơi”

Trong những bài viết kế tiếp, chúng ta sẽ đi vào chi tiết, những kiến thức cơ bản về y tế và các biện pháp để sống lâu sống khỏe, đế cụ ông như cụ bà, đàn bà lẫn đàn ông có thể sống đơn giản như chuồn chuồn và sống thanh thản như bươm bướm, sống lâu trăm tuổi.

Comments

comments