Triệu chứng sốt

Theo lời kể của Má tôi, khi 6 tháng tuổi, tôi bị lên cơn sốt nặng đến độ bị hôn mê và làm kinh. Ba tôi, một người tuy có học vấn nhưng đã trở thành mê tín dị đoan sau khi Ba Má tôi đã mất một bé trai sanh trước tôi 2 năm, cũng vì sốt và hôn mê.

Chuyện mê tín dị đoan của Ba tôi khi phải đối đầu với triệu chứng sốt chết người, và ông đã làm những gì để cứu tôi, xin trở lại sau khi tôi kể chuyện… sốt qua chiều dài tiến hoá của xã hội và văn minh loài người.

Không chỉ riêng gì Ba tôi mà đối với nhiều người, qua nhiều thế hệ, nhiệt độ cơ thể tăng cao một cách bất thường là dấu hiệu không bình thường của ma hờn quỷ ám. Những cơn sốt được xem là bí hiểm, là huyền bí, nhưng lại rất thực trong đời sống con người chúng ta.

Người La Mã từ xưa đã biết tôn vinh và thờ phụng thần của sốt (god of fevers) giúp để chống lại các loài yêu tinh đã làm cho con người ta bệnh đến chết. Người Trung cổ chữa trị sốt bằng các câu thần chú, uống những “thần dược”, mang bùa hộ mạng, và cúng kiến trừ tà. Y sĩ thời đó cho là cơ thể bị nóng vì cơn sốt bắt nguồn từ tim và chạy ra khắp các động mạch và tĩnh mạch. Qua nhiều thế kỷ kế tiếp, những cơn sốt dường như bị bao trùm trong bầu không khí thần bí nào đó.

Từ ngàn xưa, người ta không suy luận ra được, cơn sốt chính là triệu chứng bất thường của nhiệt độ cơ thể. Lý do vì khi bệnh nhân sốt bên ngoài, nhưng bên trong lại lạnh, “nóng lạnh”, hai trạng thái đối ngược khi người ta bị sốt. Một số người tuy bị sốt rất nặng, nhưng lại chóng khỏi, trong khi đó người khác chỉ bị sốt nhẹ, nhưng tình trạng sức khoẻ ngày càng tệ, có khi đi đến tử vong. Người thời ấy dường như không cần biết cơn sốt từ đâu tới, và xem sốt như một chứng bệnh cần phải chữa mà không biết phải chữa cái gì. Các phương pháp trị sốt vào thế kỷ 18 bao gồm cắt tiết cho chảy máu… đến chết, cho uống thuốc để kích thích ói mữa, đi tiêu chảy, xuất mồ hôi, hệ quả là mất nước, khô nước… đến chết. Dĩ nhiên, chết thì cơ thể sẽ… nguội lại. Rất nhiều cáo phó trong thế kỷ 18, 19 bên Châu Âu, chỉ ghi là, “chết vì bệnh sốt”!

Tuy, ai trong chúng ta cũng đã từng trải qua cơn sốt, nhưng vẫn còn không ít chưa phân biệt được, sốt là triệu chứng chứ không phải là cơn bệnh, tuy rằng, cơn sốt không ít khi đi theo những cơn bệnh hiểm nghèo. Cũng may, đa số trường hợp, đối với người mạnh khoẻ, cơn sốt chỉ kéo dài ít ngày và bệnh nhân khỏe lại. Cũng nhờ có thuốc chủng ngừa giảm bớt bệnh nhiễm trùng, thuốc trị sốt như Tylenol, Aspirin cũng làm bớt sự nguy kịch và khó chịu của cơn sốt.

Cho dù ngày nay chúng ta bớt mê tín dị đoan về những cơn sốt, nhưng chúng ta, nhất là cha mẹ có con nhỏ vẫn dễ bị ám ảnh bởi cơn sốt khi xảy đến cho trẻ nhỏ. Rất nhiều trường hợp, trẻ con chỉ bị ‘ấm đầu” chút ít là em bé được đưa ngay vào bệnh viện, “chữa trị” đủ thứ thuốc trụ sinh sau khi trải qua một lô thử nghiệm đắc tiền, thử tuỷ sống, thử máu… để định bệnh, để rồi cuối cùng em bé cũng chẳng có bệnh gì rõ ràng cả, và… tự khỏi. Tình trạng gọi là “Sốt không biết căn nguyên” (Fever of unknown origin). Nói như thế không phải là mọi trương hợp em bé bị sốt đều không nguy hiểm. Trước thời kỳ thịnh hành của thuốc trụ sinh, những cơn sốt nặng có thể gây tử vong cho rất nhiều trẻ sơ sinh. Một số trường hợp sốt nặng, em bé có thể bị làm kinh, hôn mê. Đa số những trẻ em bị làm kinh như thế, sau này khi lớn lên cũng không có ảnh hưởng gì tai hại, về lâu về dài.

Một chuyện khác cần nói đến là dụng cụ dùng để do nhiệt độ cơ thể. Hồi nhỏ tôi sợ nhất là “ống thuỷ cặp nhiệt” mà ba tôi dùng để… cặp vào hậu môn mỗi lần tôi bị sốt. Bây giờ là bác sĩ , tôi không hiểu là ông cụ có hiểu gì về nhiệt độ cơ thể khi cặp nhiệt cho tôi hay không. Vì lẽ, nhiệt độ cơ thể khi bị nóng sốt chỉ có tính cách tương đối. Trong trường hợp bị ấm mình, sự chênh lệch 1/10 độ không làm thay đổi tình trạng bệnh. Vả lại, có khi nhiệt độ nóng sốt cao chưa hẳn là bệnh nhân bị bệnh nặng. Tất cả chỉ là tương đối tùy theo loại bệnh nhiễm trùng và sức đề kháng của cơ thể mà thôi.

Cho dù y khoa ngày nay đã tiến bộ, bác sĩ đã biết chú trọng vào việc chữa bệnh chứ không phải chữa sốt. Tuy nhiên “phản ứng” và cách chữa trị bệnh vẫn còn chịu ảnh hưởng của “tâm lý” qua cách cảm nhận của cá nhân người bác sĩ về “bệnh sốt”. Rất nhiều bác sĩ có thể vẫn không đồng ý trên nguyên tắc và mức độ khẩn cấp của việc chữa “sốt”. Vì thế cũng không trách và dễ thông cảm với “người phàm, mắt tục” khi bị sốt, hay khi con trẻ bị sốt, sẽ có những phản ứng quá độ, và có khi “cuồng tín”.

Kỳ tới sẽ nói thêm về những chuyện cần làm khi bị sốt, và sẽ kể thêm về kết cuộc chuyện Ba Má tôi trị sốt cho tôi như thế nào nhé.

Comments

comments